GİRİŞ Pilenpak Ambalaj San. ve Tic. A.Ş.’de 3.11.2023 tarihinde başlayan yasal toplu sözleşme süreci işverenin hukuku hiçe sayan tutum ve uygulamaları nedeniyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Türkiye İş Kurumu ve Basın-İş Sendikası’nın dahil olduğu kaotik bir uyuşmazlık süreciyle devam ediyor. Çok sayıda işçinin sendikal nedenle işten çıkarıldığı vaka, iş içe süren davalarla son derece karmaşık bir yapı sergilemekte, sendikal haklara ilişkin çoklu ihlaller barındırmaktadır. İşyerinde işçilerin sendika, toplu sözleşme ve grev hakları çeşitli uygulamalarla engellenmiştir. 1. BIREYSEL SENDIKA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLIŞKIN İHLALLER Ancak işveren sendikal örgütlenme çalışmasını fark ettikten sonra ilk aşamada 8 kişilik bir grubun iş sözleşmesini feshetmiş, sendikanın yetki başvurusunun hemen öncesinde de 17 sendika üyesini daha “ekonomik sebepeler”i gerekçe göstererek işten çıkarmıştır. Şubat 2022 ile Ekim 2023 arasında işyerinde 149 sendika üyesi işten çıkarılmış ya da işten ayrılmaya / emekliliğe zorlanmıştır. Bakanlık iş müfettişleri işyerinde yaptıkları teftiş ve incelemelerde “işyerinde sendikal faaliyetlerin engellenmesine yönelik hareket edildiği, sendika üyesi işçilere ayrımcı ve haksız uygulamalar yapıldığı”nı tespit etmiştir. Sendikanın yetki başvurusunda işyerinde 317 üyesinin gözetilirse, üye işçilerin yaklaşık yarısının işten çıkarıldığı ya da ayrılmaya zorlandığı görülmektedir (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 25.12.2023 tarihli ve 9628/İNC/18-9838/İNC/19 sayılı raporu ile 25.10.2023 tarih ve 962/İNC/19, 9838/İNC20 sayılı raporu). Bu noktada önemli bir nokta, bu sendikal hak ihlallerinin ya da iş akdinin hukuka aykırı olarak sona erdirilmesinin her durumda dava konusu edilememiş olmasıdır. Türkiye’de iş davalarının son derece uzun sürmesi ve ekonomik zorluklar nedeniyle, bazı işçiler işverenle işçilik alacakları konusunda anlaşma ve dava haklarından feragat etme yoluna gitmiştir. Basın-İş Sendikası, işten çıkarılan ya da ayrılmak zorunda olan işçilerden 65 tanesinin sendika avukatı ile dava açtığı bilgisini paylaşmaktadır. 1.1. Baskı Aracı Olarak İşçi Sağlığı İşveren işyerinde sendikal örgütlenmeyi engellemek için iş şartlarını değiştirerek işçiler üzerinde baskı uygulamaya çalışmıştır. İşçi çıkarılan bölümlerde günlük mesai süresin 8 saatten 12 saate çıkarmış, yemek ara dinlenmesi 30 dakikadan 20 dakikaya, çay molaları ise 15’er dakikadan 10 dakikaya düşürülmüştür. İşveren ara dinlenmesine ilişkin işyeri uygulamasını (işçilerin 3 Manisa’da kurulu bulunan ve 500’ü aşkın işçinin çalıştığı Pilenpak Ambalaj’da işçiler, ücretlerin düşüklüğü, çalışma sürelerinin uzunluğu gibi şikayetlerle 2022 yılı Şubat ayında Türk-İş’e bağlı Basın-İş Sendikası’nda örgütlenmeye başlamıştır. TÜRK-İŞ/Basın-İş Sendikası, Pilenpak Ambalaj San. ve Tic. A.Ş.’de yasanın aradığı gerekli çoğunluğu sağlayıp, yetki başvurusunda bulunmuş, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 23 Şubat 2022’de sendikanın işyerinde çoğunluğu sağladığını ve toplu sözleşme yapmaya yetkili olduğunu tespit etmiştir.