1. BÖLÜM : ARAŞTIRMA YÖNTEMİ
Bu çalışma, insan hakları çerçevesinde sendikal hak ihlallerini incelemek amacıyla nicel araştırma deseni esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında, başta Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) olmak üzere uluslararası kuruluşların insan hakları ve sendikal hak ihlallerine ilişkin yayınları analiz edilerek
anket geliştirme için ön çalışmalar yapılmıştır. Bu incelemeler sonucunda belirginleşen küresel ihlallerle birlikte, Türkiye’deki öne çıkan sendikal hak ihlalleri
envanterlenmiştir.
Türkiye’deki ihlallerin sınıflandırılmasında ikili bir yaklaşım benimsenmiştir: (1)
Araştırma ekibindeki sendika uzmanlarının mesleki deneyimleri ve sendikal
pratikleri, (2) Son bir yıl içinde basına yansıyan haberlerin sistematik tasnifi. Bu
yöntemle sendikal hak ihlalleri, örgütlenme süreci, toplu iş sözleşmesi süreci ve
grev süreci olmak üzere üç temel sendikal faaliyet ekseninde başlıklandırılmıştır. Bu raporda sadece örgütlenme süreci ve sendikal hak ihlalleri ele alınmıştır,
toplu sözleşme ve grev hakkına ilişkin ihlaller ayrı bir raporda tartışılacaktır.
1.1. Anket Uygulaması
Anketler, Google Forms platformu üzerinden çevrimiçi olarak tasarlanarak işçilere ulaştırılmıştır. Dağıtım için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB)
sendika istatistiklerinde yer alan ve iletişim bilgilerine erişilebilen tüm sendikalara e-posta gönderilmiştir. Ayrıca telefon erişimi olan sendikalar bireysel olarak aranarak üyelerine iletim konusunda destek talep edilmiştir.
1.2. Örneklem Seçimi
Kapsam, yalnızca mevzuatın işkolu barajını aşan “yetkili” sendikalarla sınırlı kalmamış; bağımsız ve baraj altı sendikalar da hedeflenmiştir. Birtek-Sen ile ilişki
kurmak üzere bir uzman Gaziantep’e gönderilmiş ve anketler sendika yöneticisine bizzat teslim edilmiştir.
Araştırma ekibindeki sendika uzmanlarının bağlı oldukları sendika yöneticileriyle doğrudan iletişimi ve yöneticilerin anketleri iç ağlar üzerinden iletmesi,
yanıt sayısını artırmış ancak yanıtların belirli sendikalarda yoğunlaşmasına yol
açmıştır. Yeterli örneklem büyüklüğüne ulaşıldığında anket kapatılmıştır.
1.3. Veri Analizi
Anketler tamamlandıktan sonra ham veriler Microsoft Excel’e aktarılmış ve
“veri temizleme” işlemleri uygulanmıştır. Veriler ardından SPSS uyumlu formata
dönüştürülerek istatistiksel analizlere tabi tutulmuştur.
3
Envanterleme sonrasında taslak anket soruları hazırlanmış ve sendika uzmanları ile akademisyenlerden oluşan bir grupla gerçekleştirilen tek günlük çalıştayda
tartışılmıştır. Çalıştayda alınan görüş ve öneriler doğrultusunda anketler revize
edilerek nihai hale getirilmiştir.