geçişlerinde siyaset bürokrasi etkisinin en yoğun
yaşandığı 20 No’lu Genel İşler işkolu, bu defa
üye devşirmeye dair üye artışları değil, ciddi
üye kayıpları ile istatistiklerdeki yerini almıştır.
Emeklilik sisteminin enflasyon ve derinleşen
ekonomik krizin etkisiyle altüst oluşu; emeklilik
dönemine bağlı ciddi gelir kayıplarının yaşanma
yüksek olasılığı, sendikalı işyerleri başta olmak
üzere birçok işçinin emeklilik kararı almasına yol
açmış ve bu da doğrudan sendikalı üye sayılarına
yansımıştır. Sadece Genel işler işkolunda
yer alan Hizmet-İş, Genel-İş ve Belediye-İş
Sendikasında yaşanan üye kaybı 38 bin 992 kişi.
Diğer bir ifade ile toplam üye kaybı olan 95 bin
20 üyenin yüzde 41’i sadece bu üç sendikada
yaşanmış görünüyor. Diğer yandan bu işkolunda
emeklilik etkisinin dışında güvenlik hizmetindeki
çalışanların işkolunda yaşanan değişikliğin sınırlı
da olsa etkili olduğu da belirtelim.
Bu üç sendikanın ardından en çok üye
kaybının, halen en çok üyeye sahip Türk-Metal
Sendikasından yaşandığı görülüyor. Onu da
Tez-Koop-İş Sendikası takip ediyor. Ancak TezKoop-İş Sendikasının yaşadığı ciddi oy kaybının
arka planında sadece emekliye ayrılanların
olmadığını belirtmek gerek. Bir önceki dönem
Hak-İş’e bağlı Öz-Büro İş Sendikasının
TÜBİTAK işyerine saldırıları (saldırı ifadesi,
örgütlü ve TİS kapsamında olan bir işyerine
başka bir sendikanın girmeye çalışması
nedeniyle kullanılmıştır) neticesinde yetkinin
Öz-Büroya geçmesi sonucu; bu dönemde yine
Öz Büro-İş Sendikası ile Türk-İş’e bağlı Koopİş sendikasının, Tez-Koop-İş Sendikasında
örgütlü ve TİS kapsamında olan ve yaklaşık 16
bin işçinin çalıştığı Gençlik ve Spor Bakanlığı ve
bağlı işyerine saldırmaları neticesinde yaşanan
üye kayıpları bulunmaktadır. Dolayısıyla AKP
siyasi iktidarına yakın birisi Hak-İş’e diğeri Türkİş’e bağlı iki “Makbul” sendikanın siyaset ve
kamu bürokrasi baskılarıyla işçilerin Tez-Koopİş Sendikası’ndan istifa ettirilmeleri Tez-Koop-İş
Sendikasının ciddi üye kaybetmesine yol açmıştır.
Türk-İş Konfederasyonunun Tüzüğünde, Türk-İş
üyesi bir sendikasının örgütlü olduğu bir işyerinde
başka bir üye sendikasının sendikal faaliyette
bulunması açıkça yasaklanmış olmasına karşın,
Türk-İş Konfederasyonu yönetiminin yeterince
ses çıkarmamış ve yaptırım uygulamamış
olmasını da ayrıca not edilmesi gerektiğini
düşünüyoruz. Bahse konu sendika olan Koop-İş
sendikasının Genel Başkanının aynı zamanda
Türk-İş Yönetiminde yer aldığının da özellikle
altını çizelim.
Türk-İş/Türkiye Sağlık-İş Sendikasının üye
kaybında emeklilik etkisinin yanında Hak-İş/
Öz-Sağlık-İş’in Bakanlığı ve bağlı işyerlerinde
yetki almasının sonucu TİS’den faydalanmak
için sendika değiştirmek zorunda kalan işçilerin
(dolayısıyla üye devşirmenin etkisiyle) etkili
olduğunu söyleyebiliriz. Ancak Öz Sağlık-İş
sendikasının üye sayılarındaki hareketsizlik bir
soru işareti olarak da ortada duruyor.
Sendika özgürlüğünün önündeki en büyük
engel yüzde 1 işkolu barajı: Sadece 65 sendika geçti
Toplu iş sözleşmesi yetki belgesi alabilmenin
önündeki en büyük engellerin başında, işkolu
düzeyinde aşılması gereken yüzde 1’lik işkolu
barajı geliyor. Bir önceki dönem bu barajı 67
sendika aşmışken, şimdi bu sayı 65’e düşmüştür. Bir önceki istatistiklerde barajı geçen DİSK/
İletişim-İş Sendikası ve bağımsız olarak faaliyetlerini yürüten Enerji Çalışanları Sendikası bu
dönem ne yazık ki işkolu barajını aşamamıştır.
Barajı aşan sendikaların 32’si Türk-İş, 17’si Hakİş, 10’u DİSK, 1’i Ülkem-İş Konfederasyonuna
bağlıyken, 5’i de Bağımsız olarak faaliyet yürütmektedir. Bu veriyi farklı bir şekilde okumak
gerekirse; 170 sendika barajı geçememiştir. Dolayısıyla barajı geçemeyen sendikalara üye 66
bin 880 işçinin sendika seçme özgürlüğü işkolu
barajı nedeniyle engellenmiştir.
Tablo 3’de barajı geçen sendikalar işkolu ve
bağlı oldukları konfederasyonlar düzeyinde listelenmiştir. İlgili işkolunda faaliyette bulunan sendikalar arasında barajı geçen en fazla sendika
sayısına sahip iş kolu 07 No’lu İletişim İşkoludur.
Faaliyete devam eden toplam 7 sendikanın 5’i
işkolu barajını geçmiştir. Bu işkolunu 7/4 ile 03
No’lu Madencilik ve taş ocakları işkolu ve 09
No’lu Banka Finans ve sigorta işkolu takip etmektedir. Barajı geçen en çok sendika ise 20/6
ile 19 No’lu Savunma ve güvenlik işkoludur.
9